«همه مــــا مسيحی هستيــــــــــم» ؛ ژان پل سارتر

«همه مــــا مسيحی هستيــــــــــم» ؛ ژان پل سارتر

Flubert_n

گوستاو فلوبر (١) برای غرب مسيحی می نويسد. ما همگی نيز مسيحی هستيم، حتی در زندگی امروزمان. افراطی ترين نوع کفر خود، باوری مسيحی به خداناباوری است، به اين معنی که با وجود قدرت ويرانگرش، حاوی طرح و نقشه راهی است که به ميزان اندک انديشه، قدری بيش تر خيال، و در بيشترين ميزانش احساس و عواطف ما را هدايت و کنترل می کند. اصل و ريشه آن را در مسيحيتی بايد جست که قرون متمادی بر تاريخ غرب سيطره داشته است و ما خواه ناخواه ، بد يا خوبش به کنار، ميراث خواران آن هستيم.

به همين خاطر –  اگر خواهان تحول و دگرگونی جهان هستيم و ميل رهانيدن آن از قيد کالبد کلان ِ آزاردهنده و در شرف فسادش را در سر داريم ; و نيز اگر علاقه ای به مسموم کردن روح انسانها با اخلاق مبتنی بر ظهور ناجی و نجات بخش نداريم —  باز آن هنگام که نويسنده ای، با مايه ای از طنز و شوخ طبعی، قديسی از جان گذشته را نشانمان می دهد که در اثر فقر و فلاکت چشم از جهان فرو می بندد، بی شک همگی ما را در کودکانه ترين ابهام مان دچار چنان هيجان و التهابی می کند که برای لحظه ای ما، که در خيالمان مسيحی هستيم، با او همراه و همداستان می شويم. ما با برنانوس (٢) نيز همراه شديم، آنزمان که شاهکارش «خاطرات کشيش دهکده» را منتشر کرد. در اين اثرـ مهارت هنری از زمان فلوبر ترقی کرده است ـ لايه ی فوقانی ﺣکايت از غيبت يا فقدان دارد، چه در حالی که خود ِاثر از حيث داستانی در همين کره خاکی، که حتی لحظه ای هم از آن جدا نمی شود، اتفاق می افتد و به سرانجام می رسد، ما کافران نيز با کشيش جوان همداستان شده و غرقه در احساسی صميمی و صادقانه ملزم به برانگيختن امر معراج می شويم. چرا که اين کشيش جوان – حتی از نگاه ما بی خدايان – انسان خوب و پاک سرشتي است.

اما اگر خدايی وجود نداشته باشد، اگر خدا مرده باشد، اعمال اين کشيش بی ثمر و تنها رنج هايش واقعی تر خواهند بود و آنگاه سرنوشت ِ او را بدبختی و بلا رقم خواهد زد. عشق و علاقه ی ما نسبت به اين جوانمرد رو به مرگ چنان پر مايه و والاست که به خاطر نجات او هم شده حاضريم خدا را در رستاخيزی دوباره به جهان بازگردانيم.

نويسنده: ژان پل سارتر
ترجمه: علی يوسفی شمالی

بخشی از کتاب: «ابله خانواده: گوستاو فلوبر، 1821-1857, جلد سوم»

Jean-Paul Sartre: L’Idiot de la famille, Gustave Flaubert de 1821 á 1857, Gallimard, 1971, p. 2124.

1- نويسنده فرانسوی (1880-1821)، که رمان “مادام بوواری” (1857) از آثار شاخص او محسوب می شود.
2- نويسنده فرانسوی (1948-1888)، که اثر معروف “خاطرات کشيش دهکده” (1936) را نوشته است.

***
بخشی از گفتگویی با «سارتر» درباره «ابله خانواده»

س- همین چند لحظه پیش گفتید که «کلمات» در حکم خداحافظی شما با ادبیات بود. آیا «ابله خانواده» را نمی‌توان نوعی بازگشت تلقی کرد؟

ج- این درست همان سئوالی است که دوستان من، دائماً مطرح می‌کنند. اگر ما فلوبر را یک رمان بشمار آوریم، آنچه که پیش از این بوسیله من نوشته شده است، چندان مباینتی ندارد ولی در صورتی که بخواهیم یک روش کم و بیش انقلابی را بکار ببندیم این اثر با مسائلی که بتازگی برای من مطرح شده است، بیشتر ارتباط پیدا می‌کند. در اینجا مسلماً ابهامی وجود دارد. و من این ابهام را هنگام تألیف کتاب احساس کردم. از یکطرف بجستجوی شخصی در قرن برخاستن، و در بند این بودن که فی‌المثل در تاريخ ۱۸ ژوئن ۱۸۳۸ چه عملی از او سرزده است، کاریست که می‌تواند به یک نوع فرار تعبیر شود. از طرف دیگر هدف من جنم داشتن است که بر روی آن بتوان راه و رسم دیگری بنیاد نهاد. این کار تازه است. در این قضیه دوجنبه وجود دارد یکی ایجاد و خلق یک روش و دیگری فرار. بهرحال اگر من امروز پنجاه ساله بودم به نوشتن درباره فلوبر مبادرت نمی‌ کردم.

س- لابد مبارزه می‌کردید؟

ج- مبارزه؟ طرق بهتری برای آنکه شخص قلمش را در راه مبارزه به کار ببرد هم وجود دارد. من از نوشته‌های سیاسی‌ام رضایت خاطر کامل ندارم، زیرا که از حد معینی جلوتر نمی‌روند. و این همان مسئله‌ایست که من هنوز راه حلی برایش نیافته‌ام. چگونه با پیش رفتن تا آخرین مرزهای یک اندیشه، می‌توان خود را به مردم فهماند؟ به اعتقاد من، روشنفکر امروز باید همه چیز را فدای مردم کند. اطمینان دارم که در این جهت می‌توان تا دوردستها پیش رفت. اما هنوز نمی‌دانم چگونه. و این یکی از آن چیزهائیست که در جستجویش هستم.

منبع: http://anthropology.ir/article/14796.html

#ژان_پل_سارتر
#گوستاو_فلوبر
#برنانوس
#يادداشتهای_کشيش_دهکده
#همه_مـــا_مسيحی_هستيــــــــــم

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.