انقلاب از وسط

اگر خيزش و قيامي «از» مرکز يا وسط (از سوي طبقات متوسط جامعه) رخ ندهد، آنگاه بايد منتظر قيامي «برضد» آن بود.
revolt from the center

حدود ٤٠ سال پيش سه شخصيت مطرح سياسي، فلسفي، و علمي دانمارك به نامهاي كريستيان هلوي پيترسن، ويلي سورنسن، و نيلز ماير كتابي منتشر كردند با عنوان #انقلاب_از_وسط (Oprør fra midten = Revolt from the center) كه با خود ايده ي يك قيام مردمي و جنبش حياتي به ارمغان آورد که هدفش تحقق آرمان جامعه اي متفاوت با ويژگي هاي دموكراتيك، برابري طلب و پايدارو باثبات بود.

چاپ نخست كتاب “#انقلاب_از_وسط” كه تيراژش بالغ بر ٨ هزار مجلد بود در نخستين ساعات بعدازظهر همان روز انتشارش به فروش رسيد. فروش اين اثر در نهايت به ١٢٢ هزار مجلد رسيد كه آن را به پرفروش ترين كتاب دهه هفتاد دانمارك بدل ساخت.

آرمان دستيابي به يك جامعه انساني متوازن اثر عميقي بر روح و جان ملت گذاشت: ايده يك جامعه دموكراتيك مردمي كه در تناسب با محيط زيست و بيشترين ميزان آزادي فردي و برابري اقتصادي است.

هواداران ايده ي “خيزش و قيام از وسط” خود را از نظر اين که ساده لوح و ساده دل بشمار آيند، سرزنش نمی کردند: از نگاه آنها جامعه اي خوب است كه براي زيستن خوب باشد. آنها زندگي در جامعه آرماني آينده در سده بيست و يكم را شامل آزادي های شخصي گسترده براي همگان در نحوه آراستن هستي و زندگي خويش می ديدند.

شهروندان در هر شهري می بايست داراي حقوق و مزاياي شهروندي باشند كه هزينه هاي حداقلي زندگي آنان را تأمين كند. كسي در چنين جامعه اي مقيد و مجبور به قبول كار مزدوري يا دستمزدي نيست، و كار خانگي با شغل معمولي از لحاظ ارزشي تفاوتي ندارد و با آن يكسان است.

اما اين قيام چگونه آغاز شد؟

به واسطه يك نامه؟

نامه اي كه محقق و استاد فيزيك دانماركي، نيلز ال. ماير، نويسنده آن و مخاطبانش هلوی پيترسن ِ اهل سياست و ويلی سورنسن ِ اهل فلسفه بودند:

“هلوي و ويلي عزيز.

من مدتي است كه به صرافت افتاده ام تا شرايط و امكانات يك آزمون جاه طلبانه را بيازمايم – شما دو نَفَر در اين طرح و برنامه نقشي اساسي داريد. حال در متن پيش رو افكار و انديشه هايم را برايتان بازگو و روشن مي كنم.”

اينگونه بود كه نيلز ال. ماير، پروفسور چهل ساله رشته فيزيك در ماه دسامبر سال ١٩٧٢ نامه اي را خطاب به دوستان صميمي اش كريستيان هلوي پيترسن، وزير فرهنگ سابق از حزب راديكال، و ويلي سورنسن نويسنده و فيلسوف دانماركي، به رشته نگارش در مي آورد.

موضوع اين نامه نه ايده ي قيام يا خيزش مردمي، بلكه «تهيه مقدمات خطابه اي همه جانبه با هدف طرح يك نظام سياسي نوين بود كه عناصري چون ايدئولوژي، هدف گذاري و تشكيلات و سازماندهي را شامل مي شد.» نيلز ماير تاكيد داشت كه پروژه ي مورد نظرش چه بسا بتواند با عبارت ‘طرحي براي يك تحول سياسي’ نامگذاري شود.

تجزيه و تحليل هاي اثر نامبرده مبتني بر مجموعه شرايطي است كه در صورت تحقق در يك جامعه نوين همچون بستري با ثبات منتهي به شيوه هاي دموكراتيك مسئوليت پذيري، آزادي شخصي، برابري اقتصادي، موازنه اكولوژيك، همبستگي با گروههاي ديگر(ملي و فراملي) مي شود. ما جامعه اي با اين مختصات را يك جامعه متعادل انساني به حساب مي آوريم.

انسانها در جامعه آرماني نوين كه تا سده بيست و يكم امتداد مي يابد، با يكديگر در اشكال گوناگون زندگی خانوادگي و شيوه هاي توليدي متفاوت همراه مي شوند. هر فرد از افراد جامعه از آزادي شخصي وسيعي براي آراستن و شكل دادن به زندگي خود بر اساس قوانين بنيادي و نهادينه شده برخوردار است كه اين آزادي عمل به لحاظ عيني و واقعي بواسطه دريافت حقوق و مزاياي شهروندي براي همگان تضمين شده است.

حقوق و مزاياي شهروندي هزينه هاي حداقلي زندگي را پوشش مي دهند، به طوري كه ديگر هيچ فردي از افراد جامعه مجبور به قبول كار دستمزدي يا مزدوري نيست. آنهايي هم كه خواهان حقوق و مزاياي بالا و سطح زندگي مادي عالي تري هستند، از حق قانوني و مشروع براي قبول مشاغل و كار دستمزدي در ميزان معيني برخوردار هستند. (صفحه ١١٨)

بنياد اصلي زندگي شغلي در دانمارك را شركتهاي عمومي مي سازند كه همه كارمندانش سهمي اساسي در جريان توليدي آن دارند. مالك اصلي اين شركتهاي عمومي جامعه است، اما مسئوليتها در امور روزانه آن بر دوش كارمندان آنهاست. نمايندگي منافع اصلي و عمده جامعه را هيئت رؤساي اين شركتها عهده دار بوده و جملگي كارمندان شركتهاي عمومي از حقوق و مزاياي يكساني برخوردارند.

اگرچه هر آن كس كه خواهان شغلي است از آن با ضمانت قانوني برخوردار مي شود، در عين حال اين به معناي آن نيست كه او به پاي اين شغل پير شود و حق داشتن شغل ديگري از او سلب گردد. برعكس، همه تلاش ما بر اين است كه امكان برخورداري از قبول مشاغل متنوع – چه در نظر و چه درعمل – شامل حال همگان بشود. با تصويب و اجراي قانون حقوق و مزاياي شهروندي، ساعات كار قابل انعطاف و برابري شغلي درون و برون از محيط خانه، براي زنان و مردان امكانات فردي مساوي (و نيز فشار و سنگيني كاري برابر ) فراهم مي سازد.

هيچ گونه تمايز اساسي ميان كار، تحصيل و ساعات فراغت نخواهد بود – هدف همه فعاليتها ارضاي نيازهاي بشري است. آن دسته از تكاليف اجتماعي كه رفع و رجوعشان ضروري است – اما كسي ميل و علاقه ي چنداني به پرداختن بدآنها ندارد – با كمك اصل نظام وظيفه اجتماعی که بر پايه اتحاد و همبستگی بنا گرديده، و يا در موارد خاص، از طريق حقوق و مزاياي بالاي ويژه مرتفع مي شود. (صفحه ١٢٧)

در جامعه آرماني ما، مانند تمامي جوامع ديگر، شغلها و كارهايي وجود دارد كه كسي ميل و علاقه چنداني براي انجام آنها ندارد. علت اين امر اين است كه شمار زيادي از مردم اين مشاغل را خسته كننده و تكراري مي دانند. اين نوع مشاغل، با وجودي كه تلاش زيادي جهت كاستن و محدود ساختن آنها انجام شده، در هر دو حوزه ي توليدي و خدماتي به طور يكسان يافت مي شوند.

راه حل اين مشكل در اين است كه همه افراد از سنين ١٥ تا ٢٥ موظف به قبول اين نوع مشاغل و تكاليف در دوره اي از زندگي خود بشوند (نوعي نظام وظيفه اجتماعي). مديريت اين كار به عهده شهرداري ها و نواحي زير كنترل آنهاست، كه تا آنجا كه مقدور و ميسر است بايد به علاقه، توان جسماني، وضعيت خانوادگي و اهداف شغلي افراد مورد نظر در توزيع تكاليف نظام وظيفه اجتماعي توجه و دقت لازم مبذول گردد. موارد خاصي هم هستند كه در آنها كارهاي نه چندان خوشايند از طريق تخصيص دستمزدهاي بسيار بالا تقبل مي شوند.

در عين حال اصل نظام وظيفه اجتماعي، كه مبتني بر اتحاد و همبستگي است، از چنان مقبوليت عامي برخوردار گشته است كه در دراز مدت نياز چنداني به استفاده از تشويق و ترغيب هاي اقتصادي نيست. (صفحه ١٣١)

سواي اين امر كه سياستگذاري در حوزه مسكن هدفش دستيابي به ارتباط ميان انسانهاست(و نه مانند سابق جدايي ميان آنها)، جامعه نوع خاصي از شيوه ها و اشكال همزيستي را بر انواع ديگر آن برتر نمي شمارد. از جمله عوامل و ابزارهاي مهم ضمانت آزادي فردي در اين حيطه، حقوق و مزاياي شهروندي است، كه از همان بدو تولد شامل حال همه شهروندان دانمارك مي شود. حقوق شهروندی هزينه هاي حداقلي كودكان زير سن ١٥ را در مقام اعضاي طبيعي خانواده تأمين مي كند. حقوق شهروندي ِ افراد بالاي ١٥ سال بايد پاسخگوي نيازها و هزينه هاي ميني مال زندگي آنها در يك خانوار مستقل باشد.

به اين ترتيب، ديگر اساس و مبنايي براي “حق مالكيت” انسانها نخواهد بود كه شاكله اخلاق جنسي كهنه و منسوخ را ساخته است – زندگي مشترك زن و مرد صرفن بر اساس حس همدردي متقابل و منافع مشترك ميان آنها شكل خواهد گرفت. استقلال اقتصادي همسر به كاهش شمار طلاق و نه افزايش آن منتهي خواهد شد، كه بي ترديد با اين واقعيت پيوند خورده كه اعضاي خانواده جملگي تكاليفي درون و بيرون از خانه و خانواده دارند و در نتيجه نيازي نيست كه آنها به سوهان روح يكديگر تبديل شوند.

#Revolt_from_the_center
#Oprør_fra_midten

Revolt from the center
Author: Niels I Meyer; K Helveg Petersen; Villy Sørensen
Publisher: London ; Boston : M. Boyars, 1981.

لينك به متن اصلي:
http://basisindkomst.dk/…/EC-GBI-Intro-Oproer-fra-midten.pdf

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.